Tien denkfouten die de mens somber maken
In “The feeling good handbook” beschrijft de Amerikaanse psycholoog David D. Burns hoe het verstand het gevoel op een negatieve manier kan beïnvloeden. Volgens Burns valt elke irrationele en somber makende gedachte in één van de tien volgende categorieën:
1. Alles-of-niets denken: je ziet de dingen te zwart-wit. Als je niet perfect presteert zie je jezelf als een totale mislukking.
2. Overgeneralisatie: je ziet een enkele negatieve gebeurtenis als een oneindig patroon van mislukkingen.
3. Mentaal filter: je concentreert je zoveel op één enkel negatief detail dat je totale blik op de realiteit zwart kleurt, als een druppel inkt die een glas water donker maakt.
4. Diskwalificatie van het positieve: je verwerpt positieve ervaringen door te stellen dat ze om de een of andere reden “niet meetellen”.
5. Voorbarige conclusies: je interpreteert bepaalde zaken negatief terwijl er geen feiten zijn om je conclusie te ondersteunen, door:
a) Gedachten lezen: je concludeert dat iemand negatief op je reageert zonder te checken of het ook zo bedoeld is door diegene.
b) Waarzeggen: je voorspelt dat bepaalde zaken slecht zullen verlopen, en je bent overtuigd van het idee dat je voorspelling een onweerlegbaar feit is.
6. Uitvergroten of bagatelliseren: je vergroot het belang van zaken (zoals bijvoorbeeld jouw fouten of iemand anders zijn successen) of je maakt ze juist overdreven klein ( je eigen kwaliteiten of iemand anders zijn minder sterke punten).
7. Emotioneel redeneren: je neemt aan dat jouw negatieve emoties een afspiegeling zijn van de werkelijkheid. “Ik voel het, dus moet het waar zijn”.
8. “Moet”-uitspraken: je probeert jezelf te motiveren door in termen van “moeten” te denken. Alsof jij pas iets kunt wanneer je eerst geslagen en gestraft wordt. Het regelrecht gevolg van “moeten” is schuldgevoel. Als je jouw “moet”-uitspraken richt op anderen voel je boosheid, frustratie en wrok.
9. Hokjesdenken: dit is een extreme vorm van overgeneralisatie. In plaats van je eventuele fout te beschrijven, duw je jezelf in een hokje. “Ik ben een loser.” En als iemand anders zijn gedrag je niet bevalt duw je die persoon in een hokje: “Hij is een godvergeten hufter.” Dit soort uitlatingen gaat steevast gepaard met zeer gekleurde en emotioneel geladen taal.
10. Personalisatie: je ziet jezelf als de oorzaak van een negatieve gebeurtenis waar jij feitelijk niet verantwoordelijk voor was.
Bestel het Feeling good Handbook hier.
Deze tien categorieen komen me wel heel bekend voor. Komen in de NLP opleiding uitgebreid aan bod.
Er zijn uitzonderingen 5a en 5b
Dit zijn geen denkfouten en moeten eigenlijk uit deze lijst worden verwijderd.
Er zijn namelijk mensen die helderwetend,heldervoelend en helderhorend zijn